Tracing the Manuscripts from Mehmed II’s Library and Scriptorium: A Preliminary Assessment, Samet Budak (26.03.2025)

FSMVÜ Yazma Eserler Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından düzenlenen “Kitap Kültürü Konuşmaları” kapsamında gerçekleştirilen program, Ertuğrul Ökten moderatörlüğünde 26 Mart 2025 tarihinde çevrim içi olarak yapılmıştır. Programda Samet Budak, Tracing the Manuscripts from Mehmed II’s Library and Scriptorium: A Preliminary Assessment başlıklı sunumunu gerçekleştirmiştir.

Sunumda, II. Mehmed (Fatih Sultan Mehmed) döneminde saray çevresinde oluşan entelektüel ortam ve kitap kültürü ele alınmıştır. Dönemin kaynakları üzerinden padişahın felsefe, tarih ve edebiyata olan ilgisi vurgulanmış; özellikle Aristoteles başta olmak üzere antik düşünürlere ait eserlerin okunması ve tercüme edilmesi teşvik edilmiştir.

Konuşmada, II. Mehmed’in farklı dillerde eğitim almış âlim ve hekimleri sarayında bulundurduğu; Latin ve Yunanca bilen ilim adamları aracılığıyla antik bilgi birikimine erişim sağladığı ifade edilmiştir. Bu çerçevede, hükümdarın ilmî ve felsefî tartışmalara aktif olarak katıldığı ve bu tartışmaları desteklediği belirtilmiştir.

Sunumda ayrıca, Osmanlı ve Bizans entelektüel çevreleri arasındaki etkileşim ele alınmış; özellikle Georgios Amiroutzes gibi isimler üzerinden sarayda yürütülen felsefi tartışmalar ve bilgi alışverişi değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra, farklı düşünürlere ait eserleri bir araya getiren çok dilli yazmalar üzerinden dönemin zengin ve çok katmanlı bilgi dünyasına dikkat çekilmiştir.

Konuşmanın sonunda, II. Mehmed döneminde kitapların yalnızca bilgi taşıyan nesneler değil, aynı zamanda kültürler arası etkileşimi sağlayan, çeviri faaliyetlerini teşvik eden ve entelektüel üretimi yönlendiren önemli araçlar olduğu vurgulanmıştır.

Metin: Dilek Uysal